-WYKAZ MIESZKAŃCÓW koi. WILCZE, gm. SILNO, pow. ŁUCK,woj. WOŁYŃSKIE, parafia CHOŁONIEWICZE


Stan do kwietnia 1943 r.


1-GAJEWSKI Franciszek, żona IN i 2 ich dzieci IN; GAJEWSKI Jan /brat Franciszka/ z żoną i 5 dzieci oraz ich matka Honorata - lat 70 /zgineła w czasie napadu na Wilcze - IV 1943 r./.
2-CHORĄŻYCZEWSKI Józef/przezwisko „Z Długiej Niwki"/, żona Marianna; synowie: Zygmunt i Jan.
3-CHORĄŻYCZEWSKI I Hipolit, żona Aniela z d. Wysocka; córki: Regina, Stefania i Janina.
4-KOPIJ Stanisława /wdowa po Piotrze/, drugi mąż Józef KONEFAŁ; dzieci z I małżeństwa: córka Ro-
mualda i syn Aleksander, z II małżeństwa: córka Agnieszka i syn Czesław.
5-BASIKOWSK Edward, żona Józefa; dzieci IN.
6-BASIKOWSK Kazimierz, żona IN; 3 dzieci IN.
7-BASIKOWSKI Cyprian /zamordowany przez ukraińskich schutzmanów w 1942 r. w Cumaniu/, żona Stanisława; dzieci IN.
8-CHORĄŻYCZEWSKI Walenty, wdowiec; synowie: Franciszek, Emilian, Józef i Władysław /wszyscy czterej zginęli przy rozbrajaniu pocisków art./; pozostali synowie: Antoni, Florian i Zenon.
9-CHORĄŻYCZEWSKI Adam, żona Katarzyna; córka Helena.
10-CHORĄŻYCZEWSKI Jan, żona IN; 3 dzieci IN.
11-CHORĄŻYCZEWSKI I Aleksander, żona Rozalia; 4 dzieci IN.
12-CHORĄŻYCZEWSKI Anastazy - lat 55, II żona Leontyna - lat 50; syn Zygmunt - lat 26 i córka Stanisława - lat 10 /wszyscy zamordowani przez Ukraińców w czasie napadu na Wilcze - IV 1943 r./ Z rodziny pozostali: córka Genowefa i synowie: Stanisław, Jan i Józef.
13-CYBULSKA Jadwiga, wdowa /I mąż Brusiło/; córka Rozalia, syn Franciszek.
14-CHORĄŻYCZEWSKI Adam, żona Walentyna; l dziecko IN.
15-CHORĄŻYCZEWSKIZygmunt s. Adolfa, żona Genowefa; 4 dzieci IN.
16-CHORĄŻYCZEWSKI Anastazy s. Leona, żona Aniela; 2 dzieci IN.
17-CHORĄŻYCZEWSKI Jan s. Leona, kawaler.
18-CHORĄŻYCZEWSKI Bolesław, żona Paulina - lat 60 /zamordowana w Wilczem - IV 1943 r./; 2 dzieci - wychowankowie: Kazimierz i Katarzyna.
19-CHORĄŻYCZEWSKIJózef s. Franciszka /I żona Genowefa z d. Horoszkiewicz/; synowie z I maż.:Emilian - lat 21 i Stanisław - lat 19 /aktywni członkowie samoobrony w Wilczem/; II żona Waleria z d. Jaworska; syn Władysław i córka Stanisława /z II małż./.
20-CHORĄŻYCZEWSKI Maciej, żona Helena; córki: Genowefa i Kazimiera; syn Jan.
21-WYSOCKI Lucjan, wdowiec. /Jego syn Walenty z żoną Stanisławą, córką Janiną i synami Tadeuszem i Eugeniuszem jako gajowy został wywieziony w 1940 r. na Sybir/.
22-WYSOCKI Zygmunt, II żona Antonina; syn Jan i córka Kazimiera.
23-WYSOCKI Jan, żona IN; synowie: Zenon i Leon /zabity przez gestapo/.
24-WYSOCKI Józef, żona Narcyza; syn Anastazy z żoną Marianną i córką Ireną oraz synowie: Hipolit -lat 24 i Bronisław - lat 20 /obaj aktywni członkowie samoobrony w Wilczem/.
25-ŻOŁĘDZIEWSKA Katarzyna, wdowa /I mał-Dionizy Walczyński/; z I małż. - synowie: Antoni /zginął pod Monte Cassino/ i Zygmunt; córka Janina; z II małż. - córka Izabela i syn Stanisław.
26-CHORĄŻYCZEWSKI Bronisław - lat 50, żona Weronika z d. Gajewska - lat 45; córki bliźniaczki: Stanisława i Irena - lat 10 /wszyscy zamordowani w Wilczem - IV 1943 r./; pozostali synowie: Stanisław i Józef oraz córka Kazimiera.
27-CHORĄŻYCZEWSKI Felicjan, żona Marianna z d. Chorążyczewska /I mąż Żołędziewski/; synowie po 1 mężu: Marceli, Tadeusz i Edward Żołędziewscy oraz z drugiego małżeństwa - Bronisław i Jan.
28-CHORĄŻYCZEWSKI Longin, żona Filipina z d. Kopij; 3 synów IN.
29-CHORĄŻYCZEWSKI Hipolit, żona Elżbieta /I mał Stanisław Walczyński/; 4 dzieci IN, z I małż. Oraz 2 dzieci IN, z II małż.
30-CHORĄŻYCZEWSKI Narcyz, żona Narcyza z d. Maszkowska; synowie: Piotr i Jan; córka Kazimiera.
31-KOPIJ Bronisław, żona Rozalia; 3 dzieci IN.
32-KOPIJ Leon, żona Józefa z d. Bober; dzieci IN.
33-KOPIJ Stanisław, żona Stanisława; 3 dzieci IN.
34-KOPIJ Józef, wdowiec; synowie: Zygmunt i Antoni /zamordowany w Wilczem - IV 1943 r./; córka Kazimiera.
35 KOPIJ Felicjan /inwalida z wojny roś. -jap./, żona Anastazja; syn Zenon Stanisławą z d. Bober; sy
i córka Helena.

36 KOPIJ Paweł, żona Antonina; 3 dzieci IN.
37 CHORĄŻYCZEWSKI Zygmunt s. Gracjana, żona Rozalia z d. Burzyńska; córka Aniela i syn Jan.
38 CHORĄŻYCZEWSKI Felicjan s. Feliksa - lat 30, żona Jadwiga - lat 28 /oboje zamordowani w
czem w czasie ukr. napadu - IV 1943 r./.
39 ŻOŁĘDZIEWSKA Wincentyna, wdowa; 3 dzieci IN.
40 ŻOŁĘDZIEWSKI Bronisław, żona Maria; syn IN.
41 ŻOŁĘDZIEWSKI Jan s. Franciszka, żona Janina; 2 dzieci IN.
42 ŻOŁĘDZIEWSKA Petronela, wdowa: synowie: Stanisław i Piotr oraz córka Stanisława.
43 ŻOŁĘDZIEWSKI Andrzej, żona Antonina /zabita w Osowie przez policję ukr. w 1942 r./, córki:
lentyna i Janina; syn Jan /aktywny członek samoobrony w Wilczem/. '
44 ŻOŁĘDZIEWSKI Jan, żona Aniela; synowie: Ryszard i Krzysztof.
45 ŻOŁĘDZIEWSKI Aleksander, żona Aniela; synowie: Florian i Ludwik.
46 BOBER Józef, żona Kamila, syn Kazimierz z żoną Genowefą z Chorążyczewskich. /Bober Józef u
zamordowany razem z matką Honoratą - IV 1943 r./.
47 BOBER Józef/sołtys/, żona Anastazja; synowie: Jan, Wincenty i Antoni.
48 BOBER Ludwik - lat 45, wdowiec /bestialsko zamordowany w Wilczem - IV 1943 r./; synowie: 1
ryk i Antoni oraz córka Anna.
49 BOBER Franciszek, żona IN; syn Władysław.
50 WYSOCKI Paweł, żona IN.
51 ŻOŁĘDZIEWSKI Paweł, żona Weronika; córki: Helena i Stanisława; syn Roman.
52 BOBER Józef/przezw, „Furgoł"/, żona IN; l dziecko.
53 ŻOŁĘDZIEWSKI Józef, żona Michalina z d. Chorążyczewska; synowie: Emilian - lat 24, Stanisław
lat 21 /obaj aktywni członkowie samoobrony w Wilczem/ i syn Zygmunt; córki: Franciszka i Janina
54 BOBER Jan, żona IN; syn Stanisław i córka Mirosława.
55 ŻOŁĘDZIEWSKI Antoni, żona Regina z d. Chorążyczewska.
56 ŻOŁĘDZIEWSKA Domicela z d. Burzyńska, wdowa: córka Danuta, synowie: Antoni, Emilian, A
staży, Stanisław i Aleksander.
57 BOBER Edmund /kowal/, żona IN; brat Józef; 3 dzieci IN.
58 BURZYNSKI Adam, żona Katarzyna; synowie: Albin i Stanisław oraz córka IN.
59 KOP1J Kazimierz, żona IN; córka Franciszka; syn Edward /zginął w partyzantce/.
60 CICHOCKI Hipolit, żona Aniela z d. Chorążyczewska, syn Mieczysław.
61 BURZYNSKI Zygmunt, żona IN; 2 dzieci IN.
62 KOPIJ Józef, żona IN; córki: Marianna i Aniela; syn Paweł.
63 KRUPA Alojzy - lat 44 /nauczyciel, komendant samoobrony w Wilczem, pseudonim „Kajak"/, żo
Genowefa - lat 31; 2 dzieci IN. W budynku tym mieściła się czteroklasowa szkoła podstawowa.
WYKAZ OFIAR ZE WSI WILCZE
W czasie walk o przetrwanie na swej ojcowiźnie
w miesiącach marzec - lipiec 1943 roku z rąk Ukraińców zginęli:
1 BOBER Józef-lat 60
2 BOBER Ludwik - lat 45
3 BOBER Honorata - lat 75
4 CHORĄŻYCZEWSKA Paulma - lat 60
5 CHORĄŻYCZEWSKI Anastazy - lat 55
6 CHORĄŻYCZEWSKI Leontyna - lat 50 /żona Anastazego
7 CHORĄŻYCZEWSKI Zygmunt - lat 26
9 CHORĄŻYCZEWSKI Bronisław - lat 50
10 CHORĄŻYCZEWSKA Weronika - lat 45
11-12 CHORĄŻYCZEWSKI E Stanisława i Irena - po lat 10 /bliźniaczki, córki Bronisław/.
13 CHORĄŻYCZEWSKI Felicjan - lat 30
14 CHORĄŻYCZEWSKA Jadwiga - lat 28 /żona Felicjana/
15 CHORĄŻYCZEWSKI Franciszek - lat 28
16 CHORĄŻYCZEWSKI Zenon - lat 26
17 CHORĄŻYCZEWSKI Emilian - lat 18
18 CHORĄŻYCZEWSKI Józef - lat 16
19 CHORĄŻYCZEWSKI Władysław - lat 12
20 GAJEWSKA Honorata - lat 70
21 KOPIJ Antoni - lat 20
22 KOPIJ Edward-lat 18
23 KOPIJ Piotr-lat 12
24 ŻOŁĘDZIEWSKA Walentyna - lat 50
Wieś Wilcze, leżąca w gminie Silno w powiecie łuckim na Wołyniu istniała już na początku XIX wieku i pod nazwą WOŁCZE /Budki Wołcze/ figuruje w księgach metrykalnych parafii w Deraznem do 1925 roku, kiedy to utworzono parafię w Chołoniewiczach z kościołem /kaplicą drewnianą/ z 1754 r. Stamtąd wywodzili się przede wszystkim Chorążyczewscy, Żołędziewscy i Kopije. Otoczona lasami, z dala od szlaków komunikacyjnych i miast, z nie najlepszą glebą, wieś prowadziła żywot rolniczy, dzieląc w rodzi-
nach ziemię na coraz mniejsze gospodarstwa. W 1943 r. wieś liczyła 63 zagrody i ponad 300 mieszkańców Była tam też czteroklasowa szkoła podstawowa z jednym nauczycielem, którym do końca był Alojzy Krupa, późniejszy komendant samoobrony w Wilczem.


W wyniku eksterminacji ludności polskiej dokonywanej przez nacjonalistów ukraińskich, do których dołączyły wszystkie leżące wokół wsie ukraińskie, od 1943 r. powstało zagrożenie dla biologicznego bytu osiedli polskich wraz z ich mieszkańcami. Dzięki zorganizowanej samoobronie pod dowództwem ww. Alojzego Krupy i zgromadzeniu kilkudziesięciu sztuk różnorodnej broni, a przede wszystkim zdeterminowanej postawie wielu młodych mieszkańców - Wilcze stało się groźnym dla Ukraińców punktem oporu i miejscem schronienia dla wielu polskich rodzin z zagrożonych okolicznych osiedli. W wyniku osaczenia i okrężnego ataku napastników z okolicznych wsi ukraińskich /Lipno, Chołoniewicze, Harajmówka, Majdan Lipeński, Mydzk, Stydyń i in./ - w końcu kwietnia 1943 roku na Wilcze, mimo aktywnej i rozpaczliwej samoobrony,


zgromadzona tam ludność /ponad 500 osób/ zmuszona została do opuszczenia rodzinnych stron i zagród Pod osłoną przybyłych posiłków z Huty Stepańskiej, Siedliska i Omelanki udało się wyprowadzić stamtąd, z płonących już osiedli, większość zgromadzonych tam ludzi do rejonu samoobrony Huty Stepańskiej i Wyrki. Najbardziej aktywni członkowie samoobrony z Wilczego z Alojzym Krupą włączyli się do walki o przetrwanie zgromadzonych tam Polaków do 18 lipca 1943 r. kiedy to po kilkudniowych bojach na śmierć i życie z przeważającymi siłami ukraińskich band napastniczych, skupiona ludność w rejonie Huty Stepańskiej poniosła znaczne straty i wycofała się do toru kolejowego Kowel - Samy.


Ocaleni Polacy z Wilczego i okolicy zostali, podobnie jak pozostali uciekinierzy z tego rejonu, wywiezieni na przymusowe roboty do Niemiec, a po wojnie rozproszyli się po świecie. Większość z nich zamieszkała na Dolnym Śląsku.


Wykaz mieszkańców oraz opis ich losów opracował Emilian CHORĄŻYCZEWSKI , byty mieszkaniec i uczestnik samoobrony wsi Wilcze, obecnie zamieszkały w Wołowie.


Opracowanie redakcyjno-techniczne Czesław PIOTROWSKI


Warszawa, kwiecień 1997 r.